ಕೆಎಂಎಫ್ ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ₹8–₹12 ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ಏರಿಕೆ ಬೇಡಿಕೆ; ಖಾಸಗಿ ಡೇರಿಗಳ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಸಹಕಾರಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು
ಬೆಂಗಳೂರು | ವಿಶೇಷ ವರದಿ
 |
| ನಂದಿನಿ ಹಾಲು ಬೆಲೆ ₹8–₹12 ಏರಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ; ಸಹಕಾರಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಖಾಸಗಿ ಡೇರಿಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಸವಾಲು. |
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ನಂದಿನಿ ಹಾಲು ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ಗೆ ₹8 ರಿಂದ ₹12 ರವರೆಗೆ ಏರಿಸುವ ಕುರಿತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (ಕೆಎಂಎಫ್) ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಂಘಗಳ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ, ಕಲಬುರಗಿ, ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಡೇರಿಗಳು ಕೆಎಂಎಫ್ ದರಕ್ಕಿಂತ ₹8–₹10 ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಕಚ್ಚಾ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದೆ.
೧. ಸಂಪುಟದ ಮುಂದಿರುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಡತ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಕಾರ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಇಲಾಖೆಯ ಜಂಟಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ವಯ, ನಂದಿನಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಹಾಲು (ಟೋನ್ಡ್, ಫುಲ್ ಕ್ರೀಮ್, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್) ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ಗೆ ₹8 ರಿಂದ ₹12 ರವರೆಗಿನ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಶಿಫಾರಸು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
"ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಂಘಗಳ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶೀಟ್ಗಳು ಸತತ ಮೂರು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಿಂದ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿವೆ. ಬೆಲೆ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಹಕಾರಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಕುಸಿಯುವ ಅಪಾಯವಿದೆ."— ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (ಕೆಎಂಎಫ್) ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ, 2025
ಸಹಕಾರ ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಡತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.
೨. ಪೂರೈಕೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಡೇರಿಗಳ ಆಕ್ರಮಣ
ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕುಸಿತದ ಆಘಾತಕಾರಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು
(ಮೂಲ: ಕೆಎಂಎಫ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವರದಿ ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಂದಾಜು)
ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಡೇರಿಗಳ ಪಾತ್ರ
ಬೆಳಗಾವಿ, ಕಲಬುರಗಿ ಹಾಗೂ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಾಸಗಿ ಡೇರಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೆಎಂಎಫ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ದರಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ಗೆ ₹8 ರಿಂದ ₹10 ಹೆಚ್ಚು ನೀಡಿ ಕಚ್ಚಾ ಹಾಲು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ:
- ಗ್ರಾಮೀಣ ರೈತರು ತಕ್ಷಣದ ನಗದು ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
- ಕೆಎಂಎಫ್ನ ದೈನಂದಿನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಗುರಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ.
- ನಂದಿನಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಕಚ್ಚಾ ಹಾಲು ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ.
"ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರೈತರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಲಾಭಾಂಶ, ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ, ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಖಾಸಗಿ ಡೇರಿಗಳು ಕೇವಲ ನಗದು ದರದ ಆಮಿಷ ತೋರಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನವಾಗಿ ರೈತರಿಗೇ ಮಾರಕ."— ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಂಘದ ಪದಾಧಿಕಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಒಕ್ಕೂಟ
೩. ಹಣಕಾಸು ಸಮೀಕರಣ: ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶೀಟ್ ಸಂಕಷ್ಟದ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳು
ಎತ್ತುವೆ ದರದ ಏರಿಕೆ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೋಳ, ಸೋಯಾಬೀನ್ ಹಿಟ್ಟು, ಹತ್ತಿ ಬೀಜದ ಹಿಟ್ಟು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಶು ಆಹಾರ ಘಟಕಗಳ ಬೆಲೆ ಕಳೆದ 18 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 22% ರಿಂದ 28% ರವರೆಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಇಲಾಖೆಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೆಚ್ಚ ₹32–₹35 ರವರೆಗೆ ತಲುಪಿದೆ.
ಬರದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮ
2023–24 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ:
- ಮೇವು ಲಭ್ಯತೆ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ
- ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಡುವಿಕೆ
- ಹಾಲು ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ 12%–15% ಇಳಿತ
- ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರ ಪಾಶುಪಾಲನಾ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಏರಿಕೆ
"ಬರ ಪರಿಹಾರ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ನಲ್ಲಿ ಪಶು ಮೇವು ಸಬ್ಸಿಡಿ ಘೋಷಣೆಯಾದರೂ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ವಿಳಂಬವಾಗಿದೆ. ರೈತರು ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮೇವು ಖರೀದಿಸಬೇಕಾದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ."— ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ವೇದಿಕೆ, ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆ
೪. ಸರ್ಕಾರದ ವಿಭಜನಾ ಸೂತ್ರ: 70–30 ಮಾದರಿ
ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿತರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಈ ಸೂತ್ರವು ರೈತರ ಕೈಗೆ ನೇರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದ್ವಿಮುಖ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಹಕಾರ ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
೫. ನಗರ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ: ಆಹಾರ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಆತಂಕ
ನೇರ ಗ್ರಾಹಕ ಹೊರೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ನಂದಿನಿ ಟೋನ್ಡ್ ಹಾಲು (500 ಮಿ.ಲೀ.) ₹27–₹28 ದರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ಗೆ ₹10 ಏರಿಕೆಯಾದಲ್ಲಿ:
- ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮಾಸಿಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ: ₹150 ರಿಂದ ₹300 (ದೈನಂದಿನ 1 ಲೀಟರ್ ಬಳಕೆ ಆಧಾರ)
- ಚಹಾ, ಕಾಫಿ, ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿ, ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲಿನ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮ: 8%–12% ವೆಚ್ಚ ಏರಿಕೆ ಅಂದಾಜು
ಹಣದುಬ್ಬರ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ
ಹಾಲು ಎಂಬುದು ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ (CPI) ಆಹಾರ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು ಈ ಏರಿಕೆಯು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಆಹಾರ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು 0.4%–0.7% ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.
"ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯ. ಆದರೆ ಉತ್ಪಾದಕ ರೈತರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯೇ ಮುರಿಯುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಗುರಿ ಆಧಾರಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮೂಲಕ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು."— ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು, ರಾಜ್ಯ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ
೬. ಮುಂದೇನು? — ಪ್ರಮುಖ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು
* ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ: ಮುಂದಿನ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ
* ಕೆಎಂಎಫ್ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶ: ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರ 7–10 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಪರಿಷ್ಕೃತ ದರ ಜಾರಿ ಸಾಧ್ಯತೆ
* ರೈತ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ: ಕಚ್ಚಾ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ದರದಲ್ಲಿ ₹5–₹8 ವರೆಗೆ ಏರಿಕೆ ನಿರೀಕ್ಷೆ
* ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು: ಬಿಪಿಎಲ್ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ವಿತರಣೆ ಯೋಜನೆ ಪರಿಶೀಲನೆ
* ಖಾಸಗಿ ಡೇರಿ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಸಹಕಾರಿ ವಲಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ದರ ಮಿತಿ ನಿಗದಿ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ
೭. ಸಂಪಾದಕೀಯ ಟಿಪ್ಪಣಿ
ನಂದಿನಿ ಹಾಲು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರವಲ್ಲ; ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ 23 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೈನುಗಾರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನಾಡಿ, 14,000+ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಲು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಹಾಗೂ 1.3 ಕೋಟಿ ನಗರ ಗ್ರಾಹಕರ ದೈನಂದಿನ ಬಜೆಟ್ — ಈ ಮೂರರ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ಧಾರ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಅನುಷ್ಠಾನ ಹಾಗೂ ಗುರಿ ಆಧಾರಿತ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಅಧಿಕೃತ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂಲಗಳು
* ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ (ಕೆಎಂಎಫ್) — ಅಧಿಕೃತ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ 2024–25
* ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಸಹಕಾರ ಇಲಾಖೆ — ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಪ್ರಸ್ತಾವನಾ ಕಡತ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್ ಮಾಹಿತಿ)
* ಕರ್ನಾಟಕ ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಇಲಾಖೆ — ಪಶು ಆಹಾರ ವೆಚ್ಚ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವರದಿ
* ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ — ಬೆಳಗಾವಿ, ಕಲಬುರಗಿ, ವಿಜಯಪುರ ಆಂತರಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ದತ್ತಾಂಶ
* ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ — ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಆಹಾರ ಹಣದುಬ್ಬರ ಸೂಚ್ಯಂಕ
ಈ ವರದಿಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿವೆ. ಅಂತಿಮ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ಹೊರಬಿದ್ದ ನಂತರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುವುದು.
ನಂದಿನಿ ಹಾಲು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಕೆಎಂಎಫ್ ಬೆಲೆ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ದರ 2026, ಬೆಳಗಾವಿ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಕಲಬುರಗಿ ಡೇರಿ, ವಿಜಯಪುರ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಖಾಸಗಿ ಡೇರಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ರೈತರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ನಿರ್ಧಾರ, ನಂದಿನಿ ಹಾಲು ದರ ಏರಿಕೆ 2026
© 2026 | ಅಧಿಕೃತ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಕಟಣೆ | ಸರ್ವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿವೆ
0 Comments